Màu thời gian - Đoàn Phú Thứ

Màu thời gian - Đoàn Phú Thứ

Postby DIEU DUC » Sat May 31, 2014 1:12 am

Màu Thời Gian -Bài thơ nhỏ này là một trầm tư thuần phác trên một chủ đề văn chương xưa: một vương phi (các phi tần sủng ái thường diễm lệ hơn và được vua quyến luyến hơn cả Vương hậu) khi sắp từ trần đã không để cho đấng Quân thượng giáp mặt, sợ rằng sẽ lưu lại trong tâm trí nhà vua một kỷ niệm dễ sợ về nhan sắc thuở nào; bằng lối cách mặt, nàng đành lòng dâng lên vua lễ vật thành kính là một lọn tóc của mái đầu đáng ái mộ, như thế, hình bóng rực rỡ của kẻ đã khuất sẽ tồn tại nguyên vẹn mãi mãi trong ký ức người ở lại.

Ở đây, thi nhân gọi giai nhân quá cố của mình là TẦN PHI, Tần và Phi là danh hiệu các cung phi; và âm thanh tên gọi gợi nhắc khái niệm Thơ Thuần túy.

Hoài Thanh, tác giả Thi nhân Việt Nam đã từng chú thích cho bài thơ Màu Thời Gian hai chú thích rất quan trọng sau: “Thi nhân mượn sự tích người xưa để giữ vẻ kín đáo cho câu chuyện. Xưa có người cung phi, nàng Lý phu nhân, lúc gần mất nhất định không cho Hán Võ Đế xem mặt, sợ trông thấy nét mặt tiều tụy vua sẽ hết yêu. Cái tên Tần Phi thi nhân đặt ra vì một lẽ riêng”. Và “Nàng Dương Quý Phi lúc mới vào cung, tính hay ghen bị Đường Minh Hoàng đưa giam một nơi. Nhưng nhà vua nhớ quá sai Cao lực sĩ ra thăm. Dương Quý Phi cắt tóc gửi vào dâng vua. Vua trông thấy tóc, thương quá, lại vời nàng vào cung. Đoàn Phú Tứ hợp chuyện này và chuyện Lý phu nhân làm một và tưởng tượng một người cung phi lúc gần mất không chịu để vua xem mặt chỉ cắt tóc dâng, gọi là đáp lại trong muôn một mối tình trìu mến của đấng quân vương, ở đây không có chuyện cắt tóc nhưng có chuyện khác cũng tương tự như vậy”.

“Câu chuyện khác tương tự” gắn với “giai nhân quá cố” của thi sĩ họ Đoàn, nàng chính là ái nữ của nhà văn Nguyễn Văn Vĩnh. Nàng chánh tên là Nguyễn Thị Vân (1913 – 1938) mất năm hai lăm tuổi do bệnh nan y về phổi. Hồi ký của Nguyễn Lương Ngọc viết: “Ngày ấy, tôi có đi học ký xướng âm ở Nhạc viện. Tôi cùng học với một thiếu nữ con nhà quan, người mềm mại, mặt đẹp, đặc biệt nàng có đôi mắt mở tròn, toàn lòng đen, đôi mắt bồ câu. Tôi đã nói chuyện với anh Tứ về sự hội ngộ này. Và chúng tôi thường đạp xe lên Hồ Tây nghe nàng dạo đàn. Được ít lâu sau, chúng tôi nghe tin nàng ốm nặng. Anh Tứ bạo dạn xin được vào thăm. Không biết ý tứ ra sao mà nàng khước từ. Anh Tứ liền nghĩ đến điển xưa, có một nàng cung phi đã từ chối không tiếp “quân vương”, có lẽ không muốn để lại trong con mắt của quân vương hình ảnh tàn tạ của mình. Điển cố này đã làm thành tứ thơ…”

- Hồi ký của Vũ Đình Hòe nói cụ thể hơn: “Cứ chiều chiều, Tứ đến rủ Ngọc (Nguyễn Lương Ngọc) hoặc tôi đạp xe tới cổng trường “Đầm non” ở Félix Faure đón hai bóng từ trường ra. Cả hai bước lên xe tay nhà, vén gọn những tà áo lụa tím phất phơ: một dong dỏng cao, dáng quý phái – cô Mộng Chi quê ở Huế; một mảnh mai hiền dịu, đôi mắt bồ câu đen nhánh: cô Vân, con cụ N.V.V., chị thi sĩ trẻ Nguyễn Nhược Pháp (học Lycée Albert Sarraut mấy lớp sau Tứ).

Chúng tôi theo hút, hướng phía Hồ Tây – Trường Bưởi. Rồi đạp ngoắt lên đê Parreau, dựng xe, ngồi phệt xuống bờ cỏ. Dưới chân đê là một biệt thự vườn rộng, hàng rào tầm xuân bao quanh.

Có tiếng dạo đàn. Từ cửa sổ gác biệt thự bay ra những notes dương cầm thánh thót. Anh Tứ hồn như bị hút vào không trung…


Image


[ Màu thời gian

Sớm nay tiếng chim thanh
Trong gió xanh
Dìu vương hương ấm thoảng xuân tình

Ngàn xưa không lạnh nữa - Tần Phi!
Ta lặng dâng nàng
Trời mây phản phất nhuốm thời gian

Màu thời gian không xanh
Màu thời gian tím ngát
Hương thời gian không nồng
Hương thời gian thanh thanh

Tóc mây món chiếu dao vàng
Nghìn trùng e lệ phụng quân vương
Trăm năm tình cũ lìa không hận
Thà núp màn hoa thiếp phụ chàng

Duyên trăm năm đứt đoạn
Tình một thủa còn vương
Hương thời gian thanh thanh
Màu thời gian tím ngát. ( Đoàn Phú Thứ)

Bài thơ này được đăng lần đầu tiên trên báo Ngày Nay, số Tết Canh Thìn 1940. Tác giả trả lời trong một dịp tâm tình: " Một bài thơ bất tử phải có một tình yêu bất thành và cao cả" . ( ST)

DIEU DUC
 
Posts: 9372
Images: 3009
Joined: Fri Jul 09, 2010 11:25 pm
Has thanked: 18170 times
Have thanks: 12235 times

Return to Thơ Tiền Chiến

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest

cron