MỘT GIAI THOẠI VĂN HỌC

MỘT GIAI THOẠI VĂN HỌC

Postby DIEU DUC » Mon Feb 03, 2014 2:09 am

MỘT GIAI THOẠI VĂN HỌC - TẠ NGƯỜI CHO HOA TRÀ

Image


Trong các loài hương, hoa luôn chiếm ngự lòng yêu thích của mọi người. Hương bưởi nhà ai cho lòng ta bối rối. Hương cau rụng trắng sân vườn. Hoa hồng nhẹ nhàng kín đáo, mùi thơm vừa kiêu sa vừa dịu ngọt như là thông điệp của tình yêu. Hương xuân như đôi má ửng hồng của người thiếu nữ.

Hương hoa trong thiên nhiên còn đem lại nguồn cảm hứng cho người nghệ sĩ những rung động khác nhau:
" Dạ hương biến hoá tài tình / Hương đang một nẽo, hoa rình một nơi "

Không những thế, hương cũng góp phần với ca dao chút dịu dàng thơm thoảng:
"Hoa thơm, thơm lạ, thơm lùng
Thơm cây, thơm rễ, người trồng cũng thơm"

Hoa đẹp như người, người đẹp như hoa :
"Má em như thể hoa sen
Ngón tay hoa huệ, miệng em hoa hồng"

hoặc:

"Miệng cười như thể hoa ngâu
Cái khăn đội đầu như thể hoa sen"

Hương trong hoa còn là biểu tượng của tình yêu cao đẹp, ai cũng muốn dành lấy hương hoa cho người mình yêu,
một thứ hương thơm từ cội rễ, từ đáy lòng

Nhân lan man đến chuyện hương hoa, xin chép lại đây một câu chuyện trong giai thoại văn học Việt nam có liên quan đến Hương của Hoa. Thân mời các bạn một giai thoại thú vị



Giai thoại văn học Việt Nam/Tạ người cho hoa trà

Chuyện kể rằng do để bụng việc cụ Nguyễn Khuyến đã phê hơi nặng tay, nghiêm khắc trong một lần chấm bài thi thơ mà Chu Mạnh Trinh quan Án Sát Hưng Yên, nhân ngày tết đã chơi xỏ cụ Tam Nguyên – Yên Đỗ bằng cách cho người đem biếu một chậu Hoa Trà

Tương truyền Lê Hoan đứng ra tổ chức cuộc thi thơ vịnh Kiều ở Tao đàn Hưng Yên năm 1905 và có mời Nguyễn Khuyến vào ban chấm thi.

Khách văn chương ở các tỉnh gửi bài về rất nhiều. Riêng Chu Mạnh Trinh gửi hai chục bài đến dự thi. Nguyễn Khuyến chấm thơ Chu Mạnh Trinh cho là khá, nhưng khi đọc đến hai câu trong bài vịnh SỞ KHANH:

Làng [b]nho
người cũng coi ra vẻ,
Bợm xỏ ai ngờ mắc phải tay.

Nguyễn Khuyến tỏ vẻ không bằng lòng phê vào bên cạnh:

" Rằng hay thì thật là hay,

Đem "nho" đối "xỏ" lão này không ưa! "

Chẳng mấy chốc chuyện này lọt ra ngoài rồi lan khắp làng nho, ai cũng lấy đó làm giai thoại để giễu họ Chu.

Chu Mạnh Trinh từ đó giận Nguyễn Khuyến. Khi làm án sát Hưng Yên, nhân dịp ngày Tết, Chu cho người mang đến biếu Nguyễn Khuyến một chậu hoa trà với dụng ý khá thâm: hữu sắc vô hương

Nguyễn Khuyến bấy giờ lòa cả hai mắt, và biết hoa trà là loại hoa chỉ có sắc mà không có hương, rõ ràng họ Chu có ý xỏ lá. Hiểu ý của Chu, Nguyễn Khuyến tạ Chu bằng một bài thơ:

Tết đến người cho một chậu trà,

Đương say còn biết cóc đâu hoa.

Da mồi tóc bạc ta già nhỉ,

Áo tía đai vàng bác đó a?

Mưa nhỏ những kinh phường xỏ lá, [1]

Gió to luống sợ lúc rơi già.[2]


Lâu nay ta chỉ xem bằng mũi,

Đếch thấy hơi thơm, một tiếng khà!


Hai câu này Cụ Nguyễn Khuyến dẫn từ hai câu thơ chữ Hán:

1) Tầm thường vi vũ kinh xuyên diệp - (Mưa nhỏ suốt ngày có thể xuyên thủng lá) .

2) Tiêu sắt thời phong khủng lạc già - (Gió mùa khô mạnh làm cho quả rụng mầm rơi.)

Chu Mạnh Trinh đọc thơ xong vừa thẹn vừa ân hận. Người ta nói đùa rằng vì bài thơ đó mà Chu đã từ chức án sát![/b]

CHU MẠNH TRINH (1862 - 1905)

Chu Mạnh Trinh tên tự là Cán Thần, hiệu Trúc Vân, người làng Phú Thị xã Mễ Sở huyện Văn Giang. Ông sinh trong một gia đình có truyền thống nho học, thân phụ ông là Chu Duy Tĩnh làm quan đến chức Ngự sử. Chu Mạnh Trinh học rất thông minh. Năm 19 tuổi đỗ tú tài. Năm 25 tuổi đậu giải nguyên. Năm 31 tuổi, thi đỗ tam giáp tiến sĩ (niên hiệu Thành Thái thứ tư), nên người đương thời gọi là ông nghè Phú Thị.

Sau khi đỗ tam giáp tiến sĩ, Chu Mạnh Trinh được bổ làm tri phủ Lý Nhân, tỉnh Hà Nam.
Chu Mạnh Trinh là một nhà nho nổi tiếng ở sự phóng khoáng tài hoa, thành thạo cả cầm, kỳ, thi hoạ và còn giỏi cả về kiến trúc.

Năm 1905, tổng đốc Hưng Yên là Lê Hoan tổ chức cuộc thi vịnh Kiều, chánh chủ khảo là nhà thơ Nguyễn Khuyến, Chu Mạnh Trinh được giải nhất về thơ Nôm. Ông say mê truyện Kiều, cảm thông đồng điệu với nhân vật Thuý Kiều đến mức sáng tác cả một tập thơ Nôm về Kiều (Thanh Tâm tài nhân thi tập).

Mang phong cách nhà nho tài tử, trong hoàn cảnh xã hội phong kiến suy tàn, thực dân Pháp xâm lược nước ta, ông có khuynh hướng thoát ly, hưởng lạc. Nhưng những sáng tác của ông lại thể hiện tình cảm yêu nước, đề cao văn hoá dân tộc. Ông thích ngao du thưởng ngoại phong cảnh thiên nhiên, di tích lịch sử, ngâm vịnh thi phú. Những bài ca trù, nhất là bài “Hương Sơn phong cảnh ca” được viết rất điêu luyện, giàu tình cảm thiên nhiên, tình yêu đất nước. Tác phẩm của Chu Mạnh Trinh giàu tính nhân văn, biểu lộ khuynh hướng lãng mạn, tình cảm chủ nghĩa. Thơ chữ Hán, có tập “Trúc Văn thi tập”. Thơ Nôm có tập “Thanh Tâm tài nhân thi tập”.
DIEU DUC
 
Posts: 9372
Images: 3009
Joined: Fri Jul 09, 2010 11:25 pm
Has thanked: 18170 times
Have thanks: 12235 times

Re: MỘT GIAI THOẠI VĂN HỌC

Postby DIEU DUC » Tue Feb 04, 2014 2:07 am

Biểu tượng hoa trà trong văn chương

Image


Sơn trà, hoa Trà, hay Trà My tên khoa học là Camelia, thuộc chi hoa trong họ Trà. Đây là loại hoa được giới yêu hoa ưa chuộng, hoa tượng trưng sắc đẹp nổi bậc của người phụ nữ và được người Nhật chọn là hoa hồng Nhật Bản.

Đối với người Tây Phương, Trà My còn là hiện thân của nhân vật chính trong tác phẩm Trà Hoa Nữ, một tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Pháp là Alexandre Dumas. Trong Cung Oán Ngâm Khúc, cụ Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều đã ghi lại những giai phút mặn nồng hương lửa của người cung phi với đấng quân vương bằng hai câu thơ:
Cái đêm hôm ấy đêm gì
Bóng dương lồng bóng trà my chập chùng

Trong Đoạn Trường Tân Thanh, thi hào Nguyễn Du đã thương tiếc cho cảnh hồng nhan bạc phận của Thuý Kiều, một giai nhân tuyệt sắc của chốn lầu xanh, phải đem tài sắc của mình để mua vui bằng những lời chua chát bóng bẩy:
Tiếc thay một đoá trà my
Con ong đã tỏ đường đi lối về

Hoa trà là biểu tượng cho mỹ nữ, cho những người đàn bà xinh đẹp, đơn giản bình dị trong dáng dấp quí phái. Hoa trà ảnh hưởng trong Đoạn Trường Tân Thanh qua nhân vật Thuý Kiều, là tượng trưng nàng Dương Quí Phi của Đường Minh Hoàng, là Tây Thi - người tình muôn thuở của nhà mưu lược Phạm Lãi , là Ỷ Lan của vua Lý Thái Tổ.

Mượn ý từ hoa Trà là một loài hoa đẹp nhưng không hương, đoá trà my trong tác phẩm của cụ Tiên Điền là những liên tưởng về cái bí ẩn trọn vẹn về sự trong trắng của người con gái - e ấp, phong nhuỵ, quyến rũ và thơ ngây. Một loại hương thiên nhiên huyền bí, con người cũng từ đó mà ra, mầm sống mong manh cũng từ đó mà duy trì, những chu kỳ thiên nhiên cũng theo đó mà bày biện. Khi nhân loại còn bị ảnh hưởng trong tín ngưỡng phồn thực, thân xác của nữ giới đã gói ghém với họ gần như trọn vẹn những bí ẩn của vũ trụ, ví như thiên nhiên huyền bí, vừa hư thực, vừa tượng trưng và cụ thể.
Tượng trưng như "chút này làm ghi" của Kiều khi gặp lại Kim Trọng sau 10 truân chuyên.
Cụ thể như cuộn vải trắng nhuốm màu mong đợi của Thân trong tác phẩm Đoạn Tuyệt vào đêm tân hôn, như sự thông tỏ đường đi lối về của đoá trà my.
Vừa tượng trưng vừa hư thực vì nó thuộc về ý thức , một khát vọng làm chủ tuyệt đối, như những gì Loan muốn dành cho Dũng vào đêm hợp cẩn với chồng. Như Kiều bao giờ cũng nghĩ đến người tình đầu tiên:
Vui là vui gượng kẻo mà / Ai tri âm đó mặm mà với ai .

Từ các bậc tiên sinh như Ngô Gia Thiều, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến ... tài năng của họ là một khả năng phong phú, mở ra những hướng cảm thụ khác nhau trên những lối đi về chập chùng ẩn hiện của cỏi văn chương.

- D Đ -
DIEU DUC
 
Posts: 9372
Images: 3009
Joined: Fri Jul 09, 2010 11:25 pm
Has thanked: 18170 times
Have thanks: 12235 times

Re: MỘT GIAI THOẠI VĂN HỌC

Postby DIEU DUC » Wed Aug 06, 2014 1:04 am

Bài đã đăng trên " Tiểu Thuyết Thứ Năm "

Cách hoa, nhân viễn, thiên nhai cận...

Hôm ấy ở tòa soạn báo Tiểu Thuyết Thứ Năm mọi người đang bàn chuyện dịch thơ chữ Hán. Cao hứng, Nguyễn Bính nói:
-Hôm nay có nhiều nhà thơ, nhà dịch, nhà lý luận... các nhà Hán học uyên thâm cả, ta chơi thi dịch thơ nào? Bây giờ ngài chủ bút chọn bài chữ Hán nào đó, tùy ý, coi như đặt bài. Chúng ta cùng dịch, ai xong trước, dịch hay, là thắng cuộc. Giải thưởng, xin đề nghị ngài chủ bút chi ngay tiền nhuận bút, vậy thôi.
Mọi người tán thành. Chủ bút Lê Tràng Kiều bèn đọc một bài thơ Đường:

"Hoàng mai thời thiết gia gia vũ,
Phương thảo tri đường cứ cứ oa.
Hữu ước bất lai hoa dạ bán,
Nhàn xao kỳ tử lạc hoa đăng."

Ai nấy cầm bút, gạch gạch xóa xóa, Nguyễn Bính không cần bút nháp, tức thì đọc luôn:

"Ao hồ tiếng ếch gần xa,
Cỏ thơm ngào ngạt, ngoài nhà mưa rơi.
Nửa đêm cái hẹn sai rồi,
Quân cờ gõ nhảm làm rơi hoa đèn."

Ai cũng phải nhận, câu kết thật là sáng tạo, thật là "mô đéc" [tân kỳ, hiện đại]. Lê Tràng Kiều lại đọc một bài Tình Sử:

"Nhất áp xuấn giao vãn lý tình,
Đoạn trường phương thảo, đoạn trường oanh.
Nguyện tương song lệ đề vi vũ,
Minh nhật lưu quân bất xuất thành."

Một lát sau, Nguyễn Bính lại dịch xong trước:

"Một chén tiễn đưa tình vạn lý,
Oanh buồn rầu rỉ, cỏ buồn phai.
Mong đem lệ tưới thành mưa lớn,
Ngăn bước đường anh buổi sớm mai."

Lê Tràng Kiều nháy nháy mắt với Nguyệt Hồ, cười khà khà:
-Thôi bây giờ đọc một bài ngũ ngôn, dễ hơn cho các dịch giả nhé:

"Đạm đạm trường giang thủy,
Giao du tống khách tình.
Lạc hoa tương dữ hận,
Đào địa nhất vô thanh."

Lần này, họa sĩ Nguyệt Hồ lên tiếng đầu tiên:

"Trường Giang nước chảy dầu dầu
Tiễn đưa một chén dạ sầu đôi nơi.
Nhìn theo hoa rụng tơi bời,
Hoa kia cũng hận cho người biệt ly."

Nguyễn Bính khen:
-Họa sĩ nhanh nhỉ. Song còn câu cuối sao bỏ không dịch? Bài của tôi dịch thế này:

"Nước Trường Giang êm trôi,
Tiễn khách lòng bồi hồi.
Hoa rơi buồn thật nhẹ,
Hoa cũng hận cho người."

Chủ bút cười:
-Được, được, khá cả. Chấp nhận cả hai bài. Sau đây mình đọc một bài thơ cổ sử đã dịch rồi, các vị dịch lại xem sao?

"Nga nga lưỡng lưỡng nga nga
Ngưỡng diện hướng thiên nha
Bạch mao phô lục thủy
Hồng trạo bãi thanh ba"

Lần này, Nguyệt Hồ lại dịch xong trước:

"Hai con nga lội giữa dòng,
Nghiêng nghiêng đôi mỏ, ngửng trông chân trời.
Bồng bềnh mặt sóng chơi vơi,
Mỏ vàng, chân đỏ, lông phơi trắng ngần." (1)

Mọi người vỗ tay khen họa sĩ. Nguyễn Bính ngạc nhiên, vò đầu bứt tai, bực bội nói:
-Bây giờ đọc câu nào, mình xào luôn câu ấy.
Lê Tràng Kiều vừa cười vừa ề à đọc một câu: "Cách hoa, nhân viễn, thiên nhai cận..." (2)
Chưa kịp đọc cả bài, Nguyễn Bính đã dịch luôn:

"Anh nhìn qua cụm hoàng hoa,
Chân trời gần gụi, em xa dặm nghìn..."

Mọi người phá lên cười, chịu là dịch nhanh và hay. Chủ bút sợ trả nhuận bút quá nhiều, nên chấm dứt cuộc thi thơ.

Ghi chú của người tuyển chọn và nhà xuất bản:

1. Sau Lê Tràng Kiều tiết lộ, sợ Nguyễn Bính giật hết giải, ông đọc hai bài sau mà ông biết Nguyệt Hồ đã dịch từ trước rồi, cốt chơi khăm Nguyễn Bính.
2. Cách nhau có một luống hoa mà sao cảm thấy em thật xa xôi, chân trời còn gần hơn...

(Theo báo Tiểu Thuyết Thứ Năm)
DIEU DUC
 
Posts: 9372
Images: 3009
Joined: Fri Jul 09, 2010 11:25 pm
Has thanked: 18170 times
Have thanks: 12235 times


Return to Thơ Tiền Chiến

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest