Giai nhân mười sáu

Giai nhân mười sáu

Postby DIEU DUC » Mon Jan 14, 2013 2:13 am

Trong những câu thơ hay để nói về mùa Xuân, người ta thường nhắc đến ý thơ của Thôi Hộ trong Truyện Kiều:

Trước sau nào thấy bóng người
Hoa đào năm ngoái còn cười gió Đông ( Nguyễn Du )

Cái đẹp trong thơ là hình ảnh, cái ý của thơ là chân tình.
Một khung cửa gắn liền giữa con người và thời gian. Cái si mê hiền hòa dễ thương của tình yêu và cuộc đời. Cái vô thường biến dịch của mọi sự.

Hình ảnh người con gái trong thơ của Thôi Hộ khác với hình ảnh giai nhân ngồi dưới hoa của hòa thượng Huyền Quang. Cô gái đó đang ngồi thêu gấm, tuổi mười sáu bên hoa, có tiếng oanh ca, cảm nhận mùa xuân dịu vợi trong tâm thức:

Giai nhân mười sáu ngồi thêu gấm
Dưới lùm hoa nở tiếng oanh rơi
Cảm thông vô hạn thương xuân ý
Ngồi lặng, dừng kim, chẳng có lời

- Thêm một bản dịch khác :

TỨC CẢNH NGÀY XUÂN

Thêu gấm, thưa tay dáng mỹ nhân
Líu lo chim hót, khóm hoa gần
Đáng thương vô hạn, thương xuân ý
Dừng lại đường kim, chẳng có lời

Đây là bài thơ gốc của Thầy Huyền Quang :

7. XUÂN NHẬT TỨC SỰ

Nhị bát giai nhân thích tú trì,

Tử kinh hoa hạ chuyển hoàng ly.

Khả liên vô hạn thương xuân ý,

Tận tại đình châm bất ngữ thì.


Có niềm giao cảm nào khởi lên ? giữa thời gian vô tận, giữa mọi biến chuyễn thinh lặng nhưng hằng hữu, giữa thản nhiên của đất trời. Dừng mối chỉ. Lặng im. Xuân ý miên man, không một lời để nói, chỉ lắng nghe không gian và thời gian dừng lại trong lòng.
Giữa hư thực , đâu là người thơ và đâu là người làm thơ ?

cũng vì mắt ngó trời xanh
cho nên mắt cũng long lanh màu trời
cũng vì mắt ngó biển khơi
cho nên mắt cũng xa vời đại dương
cũng vì dễ ngó dễ thương
cho nên vũ trụ mà hương mà trầm

Sáng nay Phật lại vào đời
Ngón tay hoa, trỏ cho mười phương trăng ( thơ Trụ Vũ )

- D Đ -

For this message the author DIEU DUC has received thanks: 2
hat@(Tue Jan 15, 2013 1:40 pm), htdbui(Mon Jan 14, 2013 6:04 pm)
Rating:12.5%
 
DIEU DUC
 
Posts: 9377
Images: 3013
Joined: Fri Jul 09, 2010 11:25 pm
Has thanked: 18170 times
Have thanks: 12235 times

Re: Giai nhân mười sáu

Postby hat@ » Tue Jan 15, 2013 1:48 pm

Nè DĐ, giai nhân "sáu bó" có quyền thưởng thức "Giai nhân mười sáu" không........hihihi???
hat@
 
Posts: 16613
Joined: Thu Aug 26, 2010 3:35 am
Has thanked: 28709 times
Have thanks: 52476 times

Re: Giai nhân mười sáu

Postby DIEU DUC » Wed Jan 16, 2013 1:50 am

Tại anh Hat@ chưa biết đó thôi. Bài thơ này tồn tại đã hơn một thế kỷ .

Còn câu hỏi của anh Hat@ :
Nè DĐ, giai nhân "sáu bó" có quyền thưởng thức "Giai nhân mười sáu" không........hihihi???


D Đ chỉ biết trả lời theo thiển ý ,
còn cảm xúc, trái tim phụ nữ sẽ không ngừng đập, nhịp đập của buồn thương yêu ghét.
Có phải ý anh Hat@ muốn nói là phía-bên-kia thường " khô héo sớm" ? Nhất là trái tim sáu bó phải hết ... rung rinh ?
DIEU DUC
 
Posts: 9377
Images: 3013
Joined: Fri Jul 09, 2010 11:25 pm
Has thanked: 18170 times
Have thanks: 12235 times

Đừng bao giờ nghĩ xa vời DĐ ơi

Postby hat@ » Wed Jan 16, 2013 5:07 am

hat@ wrote:Nè DĐ, giai nhân "sáu bó" có quyền thưởng thức "Giai nhân mười sáu" không........hihihi???

Giai nhân "sáu bó" là tui còn "Giai nhân mười sáu" là bài viết đã gởi, cứ nhìn những dòng chữ đậm là hiểu liền, chuyện nhỏ đừng bao giờ nghĩ xa vời DĐ ơi....... :lol: :lol: :lol:
hat@
 
Posts: 16613
Joined: Thu Aug 26, 2010 3:35 am
Has thanked: 28709 times
Have thanks: 52476 times

Re: Giai nhân mười sáu

Postby DIEU DUC » Wed Jan 16, 2013 1:52 pm

Anh Hat@ ởi,
cứ tìm đi , cho dòng sông đời trẻ lại :


" Bến xưa mưa nắng rơi từng hạt
Cho cõi lòng ai cứ ngất ngây " (st)
DIEU DUC
 
Posts: 9377
Images: 3013
Joined: Fri Jul 09, 2010 11:25 pm
Has thanked: 18170 times
Have thanks: 12235 times

Re: Giai nhân mười sáu

Postby DIEU DUC » Tue Jan 29, 2013 4:07 pm

Viết tiếp về " GIAI NHÂN MƯỜI SÁU "

Xuân của tâm hồn là mùa xuân không phai, là thanh xuân, là mùa xuân muôn tuổi. Nhưng thực tế cũng không thể đánh lừa mình với mùa xuân thể chất trong chu kỳ sinh lão bệnh tử của một đời người. Dù thế nào, mùa Xuân cũng tượng trưng cho những điều đẹp nhất - xuân trăm hoa đua nở, xuân lá thắm xanh dòng, rộn ràng tiếng chim hót. Xuân là muôn vạn tiếng cười, là bừng bừng sức sống, là bổng dưng trẻ lại. Là tình yêu đơm hoa kết nụ, là tuyệt vời của niềm xôn xao.
" Trời đất đẹp từ bình minh vũ trụ
Cỏ hương hoa chồi nhú lộc miên man
Nắng phơ phất vì sắc hương phơ phất
Dưới khung trời mặt đất mở thênh thang - Bùi Giáng "

Ngài Huyền Quang là một trong những thiền sư thuộc phái thứ ba của Thiền Trúc Lâm đời Trần.
Bài thơ Giai- Nhân- Mười- Sáu của Ngài bị nhiều người phê bình là thiền sư mà tại sao làm bài thơ
quá đổi tình cảm.

Giai Nhân Mười Sáu

Nhị bát giai nhân thích tú trì
Tử Kinh hoa hạ chuyễn Hoàng Ly
Khả Liên vô tận thương xuân ý
Tận tại đình châm bất ngữ trì.

Giải nghĩa qua bài giảng của Hòa Thương Thích Thanh Từ:

- Nhị bát giai nhân thích tú trì: nhị bát là hai lần tám tức là mười sáu. Cô gái đẹp ngồi thêu, nên nói thêu gấm thưa tay dáng mỹ nhân.

- Tử Kinh hoa hạ chuyễn Hoàng Ly: Hoàng Ly là chim Oanh: Tử Kinh là hoa Tử kinh.
Líu lo chim hót khóm hoa gần.
Một thiếu nữ đang ngồi thêu gấm, ngoài kia chim oanh hót dưới khóm hoa tử kinh. Thật cảnh đẹp làm sao!

- Khả liên vô tận thương xuân ý: đáng thương vô hạn thương xuân ý. Rất là thương , thương ý xuân, thương ở điểm nào?

- Tận tại đình châm bất ngữ trì: chỉ tại dừng kim chẳng mở lời.

Người đọc thấy Ngài thương cô gái đang thêu quá, nhưng không ngờ câu cuối, chỉ ở chổ dừng kim kia không còn thêu và không nói. Thương rất là thương ở chổ đó. Nghĩa là sao ?... " ( ngưng trích ).

Ngược dòng lịch sử, bài thơ này được sáng tác vào thời Phật Giáo hưng thịnh, các thiền sư đã lưu lại rất nhiều kinh sách giá trị, nhiều áng văn thơ hay cho đời sau. D Đ chỉ mạo muội xin viết lên đôi điều suy nghĩ :

Tại sao người con gái đẹp đã ngồi thêu gấm mà không phải là thêu tơ hay thêu tằm ?Thời đó, tơ lụa thông dụng hơn. Cung phi
Ỷ Lan trước khi được rước vào cung chỉ là một cô gái tầm thường đang đứng hái dâu nuôi tằm dệt, nhân một buổi nhàn du
nhà Vua vô tình thấy được, có lòng thương nên rước nàng về cung. Hình ảnh này vẫn còn tồn tại trong ca dao:

Mối duyên kỳ ngộ Ỷ Lan
Bắc Ninh vắng bóng cô nàng hái dâu

Chắc chắn, bà phải là một cô gái sắc nước hương trời mới được Vua chú ý. Bởi vậy nếu giải thích ,
" vì giai nhân mười sáu quá đẹp" nên nói :
" Thêu gấm thưa tay dáng mỹ nhân" có phần nào gượng ép chăng ?
Thời phong kiến, gấm là mặt hàng hiếm quí chỉ dành cho hàng vua chúa hay hoàng tộc - áo long bào, mũ mão của vua
thường may bằng gấm. Không nghe gấm được dùng trong dân gian cho đến mãi sau này mới nghe nhắc đến
qua hình ảnh: áo gấm về làng, ngựa anh đi trước võng nàng theo sau.
Vậy nên , thiếu nữ ngồi thêu gấm dáng mỹ nhân ấy phải chăng là một cung nữ trong cung cấm. Đời sống của người cung nữ
nếu không được vua đoái hoài thì có khác gì cảnh cá chậu chim lồng. Nguyễn Gia Thiều trong Cung- Oán -Ngâm -Khúc đã
cảm thông tâm trạng đó. Nàng có thể ngồi thở dài trong lặng im với nỗi ai oán lặng thầm :

" Nhụy hoa chưa mĩm miệng cười
Gấm nàng Ban đã lạc mùi thu dung
Áng Đào Kiểm đơm bông não chúng
Khóe thu ba gợn sóng khuynh thành"

Hình ảnh giai nhân trong cung cấm nào khác với cảnh chim vàng nhốt ở lồng son. Nơi vườn ngự uyển, giữa buổi xuân về ,
hoa lạ nở hoa, tiếng oanh ca ríu rít, giai nhân lặng lẽ ngồi thêu gấm. Đẹp quá! một cảnh đẹp tuyệt vời giữa mỹ nhân và đất trời:
Thêu gấm thưa tay dáng mỹ nhân / Líu lo oanh hót khóm hoa gần.

Cảnh đẹp tuyệt mỹ của mùa xuân là thời kỳ xuân sắc của giai nhân, nhưng tại sao nàng lặng lẽ dừng kim lại, chẳng mở lời ? Nàng cảm thương thân phận, thương ngày xuân chôn vùi? Ngoài kia, đất trời đẹp từ bình minh vũ trụ, mặt đất mở thênh thang của nguyên xuân đầy đủ.
Bài thơ này về sau được tìm thấy từ bài thơ của một thiền sư Trung Hoa. Có thể suy nghĩ hai trường hợp:

- Thứ nhất, tác giả thương cảm thân phận của người cung nữ trong cung cấm ?
- Thứ hai, có một mối tình rất đẹp đã xảy ra vào một thời kỳ nào đó của tác giả ? tất cả nay đã xa rồi !
Nhưng, tiếng chuông đôi khi không đánh thức tuệ giác ?

" Ngày em khoát áo thêu hoa
Câu thơ rót giữa hằng sa giọt buồn
Đêm về nghe vẳng tiếng chuông
Thềm khuya bóng nguyệt gió luồn khóm tre" . ( st )

Chỉ là đôi dòng cảm nghĩ, D Đ xin dừng bút .

- Phần tiếp theo dưới đây là lời giảng tiếp của Hòa Thượng Thích Thanh Từ . Kính trình cho trọn ý nghĩa của một bài Thơ Thiền rất hay.


Chúng ta nhớ Ni sư Diệu Nhân có bài thơ:

Mê chi cầu Phật,

Hoặc chi cầu thiền,

Thiền Phật bất cầu,

Uổng khẩu vô ngôn.

Nghĩa là khi Thiền Phật không còn cầu nữa thì “uổng khẩu vô ngôn” là không còn lời nói, tức là đến chỗ cứu kính.

Bài thơ trên, về sau, khi tra khảo lại có người nói rằng nó giống bài thơ của một Thiền sư đời Tống ở Trung Hoa. Nhưng trong nhà thiền chúng ta có điểm đặc biệt là của ai cũng mặc, khi mình dùng thì thành của mình nên nói mỗi lần nhắc lại là mỗi lần mới. Thế nên khi Ngài dùng lại bài thơ là tâm trạng của Ngài, chớ không phải của người xưa nữa. Tâm trạng này như thế nào? Ngài diễn tả người đẹp, cảnh đẹp và lòng mình thương dạt dào, nhưng thương là thương điểm nào? Thương chỗ dừng kim, thương chỗ không mở lời. Trong kinh Nam Tông có giảng Niết-bàn là không đan dệt. Chúng ta cứ đan dệt nghiệp càng ngày càng dầy. Còn Niết-bàn là dừng hết sự đan dệt tức là dừng nghiệp. Nói dừng kim tức là dừng sự đan dệt, mà dừng đan dệt tức là Niết-bàn. Còn nghiệp thì còn sanh tử, hết nghiệp thì vô sanh, nên Niết-bàn có nghĩa là vô sanh, đó là chỗ ước mơ của người tu. Người tu phải đạt đến chỗ không còn nghiệp sanh tử, đến chứng quả vô sanh, tức Niết-bàn. Thế nên thích nhất, quí nhất là chỗ không còn đan dệt, tức là dừng kim. Và cứu kính của thiền là chỗ không mở lời vì ngôn ngữ đều nằm trong đối đãi sanh diệt, mà đến chỗ cứu kính là không còn sanh diệt đối đãi nên không còn lời. Đó là hai điểm thích nhất của người tu, chớ không phải thích mỹ nhân, thích hoa hay thích chim hoàng oanh. Chính là thích chỗ dừng kim, không còn đan dệt nghiệp, thích chỗ không lời, chỗ cứu kính không còn đối đãi" .

- D Đ -
DIEU DUC
 
Posts: 9377
Images: 3013
Joined: Fri Jul 09, 2010 11:25 pm
Has thanked: 18170 times
Have thanks: 12235 times


Return to Thơ Tiền Chiến

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest

cron