QUÁCH TẤN - D Đ

QUÁCH TẤN - D Đ

Postby DIEU DUC » Sat Jun 04, 2011 12:23 am

Một trong những nhà thơ mới thuộc thế hệ tiền chiến ít được giới trẻ nhắc đến ,đó là nhà thơ Quách Tấn .
Nói đến Quách Tấn , người ta lại nghĩ đến mối giao tình giữa ông và thi sĩ Hàn Mặc Tử - vì cả hai cùng lớn lên và gắn bó nhiều với Qui Nhơn , nơi Quách Tấn sinh trưởng , nên họ đã có mối quan hệ về thi văn và tình bạn khắng khít .

Về cuộc đời và sự nghiệp , Quách Tấn có kiến thức Hán Văn từ nhỏ vì truyền thống gia đình Trung Hoa , nhưng ông theo
Tây học năm 12 tuổi .Học hành đỗ đạt , được bổ làm việc đầu tiên tại Huế . Sau đó đổi về làm công chức tại tòa sứ Nha Trang từ năm 1935-1945 .
Ông trở lại Qui Nhơn một thời gian ( 1945-1954) với chức vụ Phó tỉnh trưởng , đây cũng là thời kỳ Hàn MặcTử lâm trọng bệnh và qua đời . Sau đó Quách Tấn đổi về lại Nha Trang làm việc cho đến lúc nghỉ hưu .

Quách Tấn viết rất nhiều nhưng nổi bật qua thể thơ Đường Luật như một hướng đi riêng của ông . Nhà văn Võ Phiến đã nhận định về ông như sau :
" Thơ QT giản dị mà không thô sơ , cho ta thấy được vẻ khác thường siêu hình trong cảnh vật bình thường . QT là một người như thế . Ông đi không nhiều , không nhìn thấy bao cảnh bao la hùng vĩ , không vào Nam ra Bắc gì cả . Ông chỉ vào ra một thư phòng , một mái hiên , một khoảnh vườn ; nghe một tiếng lá , nhìn một tia nắng của thường nhật ,và chỉ viết về những cái như thế . Nhưng thơ ông , nhất là những bài thơ con con của ông sau này , gây một sự sợ hải vu vơ , mơ hồ mà mênh mang . Siêu hình , tịch mịch " .

Trong Tự Điển Tác Giả và Văn Hóa Việt Nam có viết : " QT là một nhà thơ chuyên về Đường luật . Có lẻ từ đầu thế kỷ 20 cho đến nay , không một nhà thơ nào chuyên chú nhưng có công bằng ông . Ông đã sáng tác trên cả ngàn bài thơ Đường , kể cả thơ dịch .Đó là một công lớn nhất của ông đối với lịch sử thơ ca Việt Nam .Thơ ông ( dù là thơ Đường ) là cảm xúc mới , ý lạ mà nồng nàn khiến người đọc bồi hồi rung động theo nỗi lòng cô đơn của tác giả :
Bờ nghiêng lau lách bóng sông lồng
Trăng muộn màng canh cánh mặt sông
Đời nửa khói mây chìm bóng mộng
Gọi đò một tiếng lạnh hư không " .

Nhà ông ở đối diện với cái Đầm chợ Nha Trang , thời xa xưa có những con đò nhỏ chở củi than tắp vào .Thi hứng của tác giả phải chăng là dòng sông đó ?
Chế Lan Viên cũng có nhắc đến QT một cách đác ý với bài " Đêm thu nghe quạ kêu " .
Bài thơ này đã được Hoàng Yên Lưu trình bày như sau :
Trong thơ mới không mấy ai quên QT , tác giả bài thơ Đêm thu nghe quạ kêu :

Từ Ô Y Hạng rủ rê sang
Bóng lẫn đêm thâu tiếng rộn ràng
Trời bến Phong Kiều sương thấp thoáng
Thu sông Xích Bích nguyệt mơ màng
Bồn chồn thương kẻ nương sông Bạc
Lạnh lẽo sầu ai rụng giếng vàng
Tiếng dội lưng mây đồng vọng mãi
Tình hoang mang gợi tứ hoang mang .
Trong bài thơ này cảm xúc của QT sôi động , dạt dào từ khởi điểm .Trong quá trình 12 năm trãi bao gọt dũa bài thơ mới thành hình . Nhờ cảm xúc thực và mãnh liệt nên bài thơ dễ thấm , và nhờ lời thơ điêu luyện nên bài thơ được để ở vị trí điển hình cho thú hàn mạc .

Chúng ta hãy nghe Quách Tấn tâm sự khi sáng tác Đêm Thu Nghe Quạ Kêu như sau :
Tác giả bị xúc động bởi tiếng quạ kêu vào một đêm trăng cuối thu năm Đinh Mão 1927 . Mãi đến 12 năm sau chợt nhớ lại
tiếng quạ tưởng đã chìm vào tiềm thức , tác giả bồi hồi viết tiếp 4 câu cuối của bài thơ này :
" Một đêm tôi ngồi tựa lan can , trầm ngâm ngẫm nghĩ ... Ngoài trời trăng sáng vằng vặc , những cánh cửa mở hé được ánh trăng chiếu vào trông như xuy bạc , và thềm giếng mới rửa loang loáng sắc hoàng kim . Trí tôi và mắt tôi dồn cả vào sắc vàng sắc trắng của cảnh vật và của câu thơ .. Chợt một vật gì rơi vào lòng giếng , tạo thành một tiếng " chủm " lạnh lùng . Tôi cảm xúc sửa ngay được một câu thơ :
Bồn chồn thương kẻ nương sông bạc
Lạnh lẽo sầu ai rụng giếng vàng .
Sưa xong được , tôi khoái chí viết tiếp hai câu sau rồi ngâm đi ngâm lại mãi " .


Con đường sau chợ Đầm là một cái xóm nhỏ đã có tự lâu đời . Địa điểm bùng binh Sân Bồn Cỏ là ngã ba tam giác của tòa
Hành chánh tỉnh , Tiểu khu quân đội và Tòa Án Nha Trang . Đây là nơi tụ tập của đám con nít hằng ngày . Những trò chơi
đá banh , rượt bắt , nhảy dây , u mọi ... được diễn ra nơi đây . Nhưng ồn ào nhất vẵn là trò chơi của phe húi cua , dép tháo ra - mất , áo cởi ra- rách . Đôi lúc đi chơi về thì có người đi theo , tìm đến tận nhà để mắng vốn những lúc đánh nhau bị u đầu xứt trán ! Đường Lý THường Kiệt xóm cây Bàng chỉ trên một block đường , rẻ trái là chợ Đầm , rẻ phải là xóm
Xương Huân - nơi đây có cái Nhà Lao Nha Trang giam giữ tù nhân . Tiếng còi Tù vang lên mỗi sáng mỗi chiều báo hiệu giờ tạp dịch . Ngày nào cũng có đoàn tù xếp hàng ngay thẳng đi dạo mát một vòng quanh trại . Họ đi lầm lũi dưới sự cai quản của vài người bồng súng trên vai .Thuở đó tôi vẫn còn quá nhỏ để hiểu được ý nghĩa câu " Nhất nhật tại tù , thiên thu tại ngoại " dù cũng nhận thấy cái nhìn của họ rất buồn và vô cảm . Tuổi trẻ quả thật vô tư làm sao .
Trong xóm nhỏ hiền lành đó , tôi vẫn còn ghi nhớ dáng vẻ của một người tầm thước , ăn vận chỉnh tề , điệu bộ nghiêm chỉnh . Áo vest com -lê , đi giày tây ngang qua đó mỗi ngày .Ông là một người không xa lạ trong thế hệ của ngoại , dì và
của má tôi . Ông chính là nhà thơ Quách Tấn .

Nghe nói dưới thời Tây ông dữ hơn sau này .Ông hay quan sát để hù dọa người trong xóm . Ngoại tôi đã phải tặng cho ông cây mai tứ quí đẹp nhất trong vườn ngoại theo yêu cầu của ông để khỏi bị lôi thôi về phía chính quyền .
Có lần thấy ông đi ngang , tôi nghe dì kể một câu chuyện khác:

"Bữa đó Lại và dì đang tắm , ba của Lại ra giếng xách nước lên dùm cho cả hai . Sau khi xối nước , ông bồng dì ngồi
lên đùi của ông , rồi ông rờ rẫm dì . Lấy làm lạ , dì về nhà kể mọi chuyện cho ngoại nghe . Ngoại đã đến thẳng nhà ông,
đòi đánh ông nếu lần sau ông còn tái phạm . Nhưng cũng từ đó , tình bạn giữa dì và con gái ông chấm dứt " .


"Cái giếng " trong bài thơ cũng chỉ như là thoáng tình cờ về một câu chuyện văn chương . Ngoại đã mất từ lâu , thi sĩ
Quách Tấn đã về miền thiên cổ , dì tôi nay cũng tuổi hạc 85 .Chợ Đầm giờ cũng đổi thay như vật đổi sao dời . Ngẫm lại
tiếng đời vẫn còn đó , biết bao giờ phai .
Hãy lắng nghe một trong những người cùng thời với ông , nhà văn Nguyễn Vỹ , đã ca ngợi Quách Tấn thi nhân như sau :
" Tôi biết anh lúc còn học ở Qui Nhơn , anh thi đạu Diplom , được bổ đi làm việc tại các tòa xứ Nha Trang , Huế . Lúc đó
không có gì tiếc lộ anh là một thi sĩ .Anh thuộc hạng đàn ông đạo đức , giản dị , không se sua , không bần tiện , không làm phiền lòng ai . Anh là một công dân có ý thức , có trách nhiệm . Một người bạn hiền vui vè , khả ái . Một người cha gương mẫu trong gia đình , và là một người chồng chung thủy " .

Bài viết này chỉ là sự ghi chép về những chuyện đời thường trong xóm nhỏ ngày xưa .
D Đ

For this message the author DIEU DUC has received thanks:
Duyên Chi(Sat Jun 04, 2011 12:45 am)
Rating:6.25%
 
DIEU DUC
 
Posts: 9367
Images: 3009
Joined: Fri Jul 09, 2010 11:25 pm
Has thanked: 18170 times
Have thanks: 12235 times

Return to Thơ Tiền Chiến

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest

cron